معماری نئوکلاسیک چیست؟ معماری نئوکلاسیک (Neoclassical Architecture) جنبشی هنری است که در اواسط قرن ۱۸ میلادی شکل گرفت و هدف اصلی آن احیای سادگی، تقارن و نظم حاکم بر ساختمانهای یونان و روم باستان بود. پیشوند «نئو» به معنای «جدید» است و این سبک را بهعنوان نگاهی نو به اصول معماری کلاسیک معرفی میکند. نئوکلاسیک بیش از آنکه صرفاً به کپیبرداری از عناصر باستانی بپردازد، بر منطق، تناسب و ساختار کلی آن دوران تمرکز دارد.
چرا سبک نئوکلاسیک پدید آمد؟
این سبک در واقع واکنشی مستقیم به تجملات افراطی، منحنیهای نمایشی و عدم تقارن رایج در سبکهای پیش از خود، یعنی روکوکو و باروک، محسوب میشود. در حالی که روکوکو بر جزئیات نمایشی تأکید داشت، نئوکلاسیک بر سطوح هموار دیوارها، خطوط منظم و سادگی هندسی تأکید کرد.
این جنبش با تأثیرپذیری از نوشتههای معماران رنسانس، بهویژه آندره پالادیو، و همچنین سبکهای مختلفی نظیر احیای یونانی و احیای کلاسیک، به یک مفهوم گسترده در دنیای غرب تبدیل شد.
-
ویژگیهای کلیدی معماری نئوکلاسیک
معماری نئوکلاسیک با تأکید بر ابعاد متناسب و الهام از معابد باستانی، ساختاری منظم و باوقار را به نمایش میگذارد. برجستهترین ویژگیهای این سبک عبارتند از:
۱. ابعاد و فرم
بزرگی ابعاد ساختمانها: بناهای نئوکلاسیک اغلب در مقیاس بزرگ و باشکوه ساخته میشوند.
سادگی شکلهای هندسی: تأکید بر اشکال هندسی منظم و اولیه، با دیوارهایی صاف و بدون تزئینات شلوغ.
نماهای طویل و مسطح: سقفها اغلب مسطح و افقی طراحی میشوند و نمای ساختمان کشیده و متقارن است.
۲. ستونها و عناصر تزئینی
سنتوری سه گوش (Pediment): استفاده از سنتوری یا آذین سهگوش در بالای دربها و ورودیها.
عدم استفاده از برج و گنبد: بهطور کلی، نئوکلاسیک جایی برای عناصر عمودی مانند گنبد یا برج ندارد، مگر در موارد تلفیقی.
تزئینات محدود و مشخص: برجستهکاریها و عناصر تزئینی مسطحتر هستند و اغلب در قابها یا حاشیههای زینتی (فریز) قرار میگیرند و مستقل از سایر بخشهای بنا عمل میکنند.
ستونبندی غالب: استفاده گسترده از ستونهای مستقل و بلند که گاه تا ارتفاع کامل ساختمان میرسند. شیوه دوریک متداولترین نوع ستون در این سبک است، هرچند از شیوه ایونی نیز استفاده میشود.
۳. تناسبات و محیط
تناسبات کلاسیک: پنجرهها و دربها با تناسبات دقیق طراحی میشوند تا کمال زیباییشناختی کلاسیک را منعکس کنند.
باغهای هندسی: در اطراف ساختمانهای نئوکلاسیک معمولاً باغهایی با الگوهای هندسی و منظم در نظر گرفته میشود.
در حالی که معماری نئوکلاسیک بیشتر با ساختمانهای عمومی و بزرگ شناخته میشود، تأثیر آن بر طراحی خانههای شخصی نیز قابل مشاهده است؛ خانههایی که سادگی، نظم و شکوه دوران کلاسیک را به زندگی روزمره میآوردند.
معماری نئوکلاسیک: احیای نظم و شکوه کلاسیک در قرن هجدهم
معماری نئوکلاسیک (Neoclassical Architecture)، جریانی تأثیرگذار که در اواسط قرن هجدهم میلادی شکوفا شد، تلاشی آگاهانه برای بازگرداندن سادگی، نظم و تناسبات منطقی معماری یونان و روم باستان به دنیای غرب بود. این سبک به عنوان واکنشی در برابر تجملات و تزئینات بیش از حد سبکهای پیشین، بهویژه روکوکو و باروک، ظهور کرد و بر اصول بنیادی معماری کلاسیک تأکید نمود.
-
ریشهها و فلسفه نئوکلاسیسم
پیشوند “نئو” به معنای “جدید” است و این سبک اساساً نمایانگر تفسیر جدیدی از اصول کلاسیک است. نئوکلاسیسم فراتر از تقلید صرف، بر درک منطق زیربنایی بناهای باستانی تمرکز داشت.
نکات کلیدی پیدایش
واکنش به باروک و روکوکو: سبک نئوکلاسیک در برابر تزئینات نمایشی، عدم تقارن و پر زرق و برق روکوکو، بر سطوح صاف دیوارها، سادگی و تقارن تأکید کرد.
تأثیر متون کلاسیک: نوشتههای معماران رنسانسی مانند آندرا پالادیو در قرن هجدهم دوباره مورد توجه قرار گرفت و الهامبخش احیای نسبتهای ایدهآل معماری یونان و روم شد. مفهوم “کلاسیک”: اگرچه مفهوم “کلاسیک” در طول تاریخ تغییر کرده، اما در این سبک، بر برتری، کیفیت درجه یک و اصول هنری ثابت تأکید دارد.
-
ویژگیهای اصلی معماری نئوکلاسیک
معماری نئوکلاسیک با مجموعهای از عناصر بصری مشخص میشود که هدف آنها ایجاد حس وقار و ابهت است. شکل ایدهآل در این سبک، معبد کلاسیک در سادهترین حالت خود است.
|
ویژگی ساختاری |
شرح و اهمیت |
|
مقیاس و ابعاد |
استفاده از ابعاد بزرگ و عظیم برای القای اهمیت عمومی بنا. |
|
سادگی هندسی |
تأکید بر خطوط منظم، مرتب و اشکال هندسی ساده در پلان و نما. |
|
ستونبندی |
استفاده از ستونهای مستقل و بلند که اغلب به سبک دوریک (سادهترین و سنگینترین) اجرا میشدند، اما گاهی از ایونی نیز بهره میبردند. |
|
سقف |
سقفها معمولاً مسطح و افقی هستند و در نماهای اصلی کمتر دیده میشوند. |
|
نما و تزئینات |
نمای ساختمانها طویل و مسطح است. برجستهکاریها (Reliefs) سادهتر بوده و درون قابها یا فریزها قرار میگیرند و برخلاف سبکهای پیشین، مستقل از ساختار اصلی بنا به نظر میرسند. |
|
پنجره و درب |
با دقت طراحی میشوند تا با یکدیگر تناسب داشته باشند و کمال کلاسیک را منعکس کنند. |
|
محوطهسازی |
باغهای اطراف بناها اغلب از الگوهای هندسی دقیق پیروی میکنند |
نکته مهم: برخلاف سبکهای دیگر، گنبد و برجهای بلند معمولاً جایگاهی در معماری خالص نئوکلاسیک ندارند.
نئوکلاسیک در جغرافیای جهان: انتشار جهانی
اگرچه ریشههای این سبک در ایتالیا است، اما نئوکلاسیسم به سرعت به یک جنبش جهانی تبدیل شد و تأثیرات منطقهای متمایزی پیدا کرد که شامل سبکهایی مانند احیای یونانی (Greek Revival) و سبک پالادیان نیز میشود.
1. نئوکلاسیک در بریتانیا
در انگلستان، این سبک برای بناهای عمومی مهمی چون بانکها، موزهها و ادارات مورد استفاده قرار گرفت. آثار شاخص در نئو کلاسیک بریتانیا ؛ بخشهایی از کاخ باکینگهام (اثر جان نش) و نمای موزه بریتانیا (اثر رابرت اسمیرک) است.
2. نئوکلاسیک در آلمان
حمایت دربار، بهویژه فریدریش ویلهلم دوم و نوشتههای وینکلمان، برلین را به یک مرکز معماری کلاسیک تبدیل کرد. آثار شاخص در نئو کلاسیک آلمان؛ دروازه براندنبورگ (الهام گرفته از پروپیلایای آتن) و موزه قدیمی برلین است.
3. نئوکلاسیک در روسیه
کاترین کبیر این سبک را به جای روکوکو ترویج داد و معمارانی مانند چارلز کامرون را برای ساخت کاخهای باشکوه به کار گرفت.
4. نئوکلاسیک در فرانسه
با نفوذ معمارانی که در آکادمی فرانسه در رم آموزش دیدند، این سبک در زمان ناپلئون به اوج رسید. آثار شاخص در نئو کلاسیک در فرانسه ؛ پانتئون پاریس (اثر ژاک ژرمن سوفلو) و طاق پیروزی (اثر ژان شالگرین) است .
5. نئوکلاسیک در آمریکا (خانه حقیقی جنبش)
این سبک پس از انقلاب ۱۷۸۳ در آمریکا به هویت ملی جدید دولت یاری رساند و به شدت در طراحی ساختمانهای دولتی نفوذ کرد. آثار شاخص در نئو کلاسیک آمریکا؛ کاخ سفید، ساختمان کنگره (کاپیتول) و مونتیچلو (اثر توماس جفرسون) است.
نمونههای نمادین معماری نئوکلاسیک
برخی از مشهورترین بناهای جهان که تجلی این سبک هستند عبارتند از:
1- کاخ سفید (آمریکا)
2- موزه قدیمی (برلین، آلمان)
3- ساختمان کاپیتول (آمریکا)
4- طاق پیروزی (پاریس، فرانسه)
5- ساختمان بانک انگلستان (لندن، انگلیس)
و در پایان…
معماری نئوکلاسیک یک جنبش اصلاحی در قرن هجدهم بود که با هدف بازگشت به خلوص، عقلانیت و تقارن معماری کلاسیک یونان و روم شکل گرفت. این سبک در مقابل افراط و تزئینات سبک باروک قرار گرفت و با استفاده از ستونهای نمادین، ابعاد بزرگ، و سادگی هندسی، به دنبال القای حس ثبات، وقار و ایدهآلگرایی بود. نئوکلاسیسم نه تنها در اروپا، بلکه در ایالات متحده آمریکا نیز به سبک غالب معماری دولتی و عمومی تبدیل شد و میراث آن امروزه در بناهای نمادین بسیاری از پایتختهای جهان باقی مانده است.
ما در شرکت زیباسازان در مشهد با مدیریت روح الله قدرتی در صنعت ساختمان طبق مقررات ساختمان سازی، خدماتی مانند: ساخت و ساز با هزینه کم، تهاتر در ساخت و ساز و مشارکت در ساخت، خرید و فروش ملک را به شما عزیزان ارائه میدهیم. با مشاورین ما در ارتباط باشید.